Niewiele osób wie, że samopsza to jedno z najstarszych zbóż znanych człowiekowi. Charakteryzuje się bardzo cienkimi źdźbłami i krótkimi kłosami. Warto zaznaczyć, że jest to zboże bardzo trudne w uprawie, dlatego dzisiaj naturalnie została tylko w niektórych regionach na świecie. Dzisiaj uprawia się ją na terenach zakaukaskich, czyli w Gruzji, Armenii i Azerbejdżanie. W Polsce także można je uprawiać, jednak bardziej gatunki ozime i tylko na powierzchni zaledwie 1000 hektarów.
Historia i pochodzenie samopszy
Samopsza (Triticum monococcum) to jedno z najstarszych udomowionych zbóż na świecie. Jej początki sięgają około 10 000 lat wstecz, kiedy to była uprawiana na terenach tzw. Żyznego Półksiężyca – obejmującego dzisiejsze obszary Iraku, Syrii i Turcji. Dzięki swojej odporności na niekorzystne warunki środowiskowe samopsza szybko stała się podstawą diety pierwszych rolników.
Jednym z najbardziej znanych dowodów na jej znaczenie w pradawnej diecie jest odkrycie ziaren samopszy w żołądku Ötziego – człowieka lodu, którego szczątki datowane na ponad 5300 lat znaleziono w Alpach. To odkrycie potwierdza, że samopsza była powszechnie spożywana przez ludzi już w epoce kamienia.
Dziś samopsza powraca do łask, szczególnie wśród miłośników zdrowego stylu życia oraz zwolenników żywności ekologicznej, poszukujących zbóż o prostym składzie genetycznym i wysokiej wartości biologicznej.
Pozytywny wpływ samopszy na organizm
Samopsza to prastara odmiana pszenicy. Ze względu na to, że wiele osób nie sięga po tradycyjne produkty z tego zboża, z powodu licznych modyfikacji genetycznych, produkty z samopszy można stosować w zdrowej diecie. Jest bogata w białko, minerały i witaminy, a także ma właściwości lecznicze. Wpływają pozytywnie na układ pokarmowy, nerwowy oraz układ krążenia. W przeciwieństwie do orkiszu wytwarza także aminokwasy, które są niezbędne dla organizmu, a ciało nie potrafi samodzielnie ich wytworzyć.
Zastosowanie samopszy w kuchni
Samopsza to nie tylko skarbnica wartości odżywczych, ale również niezwykle uniwersalne zboże w kuchni. Dzięki delikatnemu, lekko orzechowemu smakowi oraz miękkiej konsystencji po ugotowaniu, doskonale sprawdza się zarówno w daniach wytrawnych, jak i słodkich.
Ziarna samopszy można ugotować podobnie jak kaszę lub ryż i serwować jako zdrowy dodatek do dań obiadowych – świetnie komponują się z warzywami, duszonym mięsem, a także w sałatkach. Coraz częściej stanowią też bazę do wegetariańskich kotletów lub zup typu krem.
Mąka z samopszy to doskonała alternatywa dla osób szukających naturalnych, nieprzetworzonych składników. Idealnie nadaje się do wypieku chleba, ciast, naleśników, placuszków oraz domowego makaronu. Wypieki na bazie samopszy są bardziej wilgotne i mają przyjemny, głęboki aromat.
Ciekawym pomysłem może być także wykorzystanie otrębów z samopszy jako dodatku do jogurtu, smoothie, owsianki lub domowych batonów musli. To prosty sposób na wzbogacenie codziennej diety w błonnik i minerały.
Samopsza doskonale wpisuje się w trend zdrowego żywienia i kuchni opartej na produktach ekologicznych. Ze względu na swoje właściwości i wyjątkowy smak coraz częściej pojawia się na stołach osób dbających o świadome odżywianie.
Samopsza na tle innych zbóż – porównanie
Samopsza, choć wciąż mało popularna w porównaniu do pszenicy zwyczajnej czy orkiszu, zdobywa coraz większe uznanie wśród osób poszukujących naturalnych, wartościowych zbóż. Jej wyjątkowe właściwości sprawiają, że stanowi ciekawą alternatywę dla współczesnych odmian pszenicy, szczególnie dla tych, którzy cenią sobie wysoką zawartość białka, niską zawartość glutenu oraz naturalne źródła witamin i minerałów. Aby lepiej zobrazować różnice pomiędzy samopszą a innymi popularnymi zbożami, przygotowaliśmy przejrzystą tabelę porównawczą. Znajdziesz w niej najważniejsze cechy, które wyróżniają samopszę na tle pszenicy i orkiszu.
Czym charakteryzują się produkty z samopszy?
Wyroby z mąki z samopszy mają bardzo dużo właściwości odżywczych i są o wiele zdrowsze niż z mąki tradycyjnej. Idealnie nada się do wypieku pieczywa, które ma żółtą barwę. Jest to spowodowane zawartością karotenoidów, które mają pozytywny wpływ na wzrok. Warto zaznaczyć, że produkty z samopszy zawierają niewielkie ilości glutenu, jednak cały czas prowadzone są badania nad tym, czy osoby mające problemy z jego trawieniem mogą je spożywać. Na razie wiadomo na pewno, że gluten w mące z tego zboża jest o wiele mniej toksyczny, niż w przypadku pszenicy. Otręby z samopszy to idealne rozwiązanie na śniadanie, ponieważ dostarcza minerałów, witamin na cały dzień.
